آرامگاه باباطاهر همدانی

توسط: Mehdi در 22-07-1393, 08:53

 نام اين عارف ربانى در همه مأخذ ايرانى و خارجى باباطاهر ذکر شده است. اين شاعرِ دَر دو بيتی هايش خود با روشنى بر اين نام و نشانى تأکيد می کند. 


مو از روز ازل ”طاهر" بزادم  
                              ازين رو نام باباطاهر ستم 
 
باباطاهر از شعراى نامى و مشايخ بزرگ طريقت در اوايل قرن پنجم يعنى دوران بارورى دانش معرفت در ايران می باشد. ولادتش در همدان می بايست در اوايل قرن چهارم هجرى باشد. بعضى از محققين هم تولدش، را با استفاده از حساب حروف ابجد از اين دو بيتى استخراج کرده اند و سال تولدش را ۳۲۶ دانسته اند. 

من آن بحرم که در ظرف آمد ستم  
                                         من آن نقطه که در حرف آمد ستم 
ســــــــــــر الفى الف قدى برآيو  
                                         الف قـــــــدم که در الف آمد ستم 

از نام پدر و گذشتگان او اطلاع درستى در دست نيست. در نزديکى خاکدان باشکوه و بی پيرايه اش که ساختمانى ساده دارد گورى به نامِ فاطمه لارى می باشد که گروهى آن را دايه اش دانسته اند و گروهى ديگر آن را معشوقه و خواهرش ذکر کرده اند. درباره سال مرگش نجم الدين ابوبکر راوندى در کتاب راحةالصدور که در سال ۵۹۹ براى سلجوقشاه ابوالفتح کيخسرو نوشته است اينگونه به معرفى باباطاهر پرداخته است: 
شنيدم که چون سلطان طغرلبک به همدان آمد از اولياء سه پير بودند، باباطاهر و باباجعفر و شيخ حمشاد. کوهکى است بر در همدان آن را خضر خوانند بر آنجا ايستاده بودند، نظر سلطان بر ايشان آمد کوکبهٔ لشکر بداشت و پياده شد و با وزير ابونصر اسکندرى پيش ايشان آمد و دستهايشان ببوسيد. باباطاهر پاره اى شيفته گونه بودي، او را گفت اى ترک با خلق خدا چه خواهى کرد. سلطان گفت آنچ تو فرمائى! باباطاهر گفت آن کن که خدا می فرمايد... 
سلطان بگريست و گفت چنين کنم. بابا دستش بستد و گفت از من پذيرفتى؟ سلطان گفت آرى! بابا سَرِ ابريقى شکسته که سالها از آن وضو کرده بود در انگشت داشت بيرون کرد و در انگشت سلطان کرد و گفت مملکت عالم چنين در دست تو کردم بر عدل باش.

 


آرامگاه باباطاهر؛ همدان؛ عکس از علی مجدفر
آرامگاه باباطاهر؛ همدان؛ عکس از علی مجدفر


او با توجه به اينکه سلطان سلجوقى طغرل در سال ۴۴۷ هجرى به همدان رفته بود نمی توان بر آن تکيه کرد و يا اينکه سال تولدش با آنکه اشاره شد درست نيست، زيرا عمر باباطاهر ۱۲۲ سال می شود که به نظر بسيار بعيد است. استاد فرزانه دکتر ذبيح الله صفا به استناد گفتهٔ هدايت در مجمع الفصحا سال مرگش را ۴۱۰ هجرى ذکر کرده است که با توجه به سال تولدش درست بهنظر می رسد. 

اينک براى گذشتن از هاله هاى مبهمى که زندگى او را چون ديگر بزرگان در بر گرفته، بهتر است زادگاه و نحوهٔ زندگيش را از زبان خود شاعر بشنويم که به اين دو بيتی ها بسنده می شود.

من اســـــــــپيده بازم همدانى  
                        که لانه دارم انــــدر کُه نهانى
به بال خود پرم کوهان به کوهان  
                        به چنگ خود کنم نخجير بانى
 
و يا اين دو بيتى ديگر:  

بشم به الوند دامان مونشانم  
                             دامن از هر دو گيتی ها وشانم  
نشانم نوله و مـــويم به زارى  
                             بى که بلبل هـــنى اول نشانم